Çocuklarda en sık görülen vitamin eksikliği

Dr. Serpil ERDOĞAN

Çocuklarda en sık görülen vitamin eksikliği

Son zamanlarda çeşitli gıda takviyeleri ve vitamin destekleri yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.  Gıda takviyelerinin büyük çoğunluğu bağışıklık sistemini güçlendiren maddelerden oluşuyor. 

Propolis, ekinezya, çinko, ginseng, zencefil, Afrika sardunyası, kara mürver, beta-glukan, selenyum, vitamin C, vitamin A bunlardan en sık kullanılanlarıdır.  Etkinlikleri birçok klinik çalışma ile ispatlanmış olmakla birlikte bitkisel olmaları tamamen zararsız olduğu anlamına gelmez. Alerji, kanama, karın ağrısı, böbreklerde taş oluşumu, bulantı, karaciğer hasarı gibi yan etkileri olabilir. 

Vitamin eksikliğinin on tane önemli habercisi vardır.

Göz akı ve korneanın parlaklığını kaybederek kuruması ve gece körlüğü gibi görme problemleri vücutta A vitamini eksikliğine işaret edebilir.

 B1 vitamini beynin enerji üretimi için gerekli bir vitamindir.  Eksikliği uzun süreli yorgunluk, zihin bulanıklığı ve fiziksel koordinasyon bozukluğu olarak kendini hissettirir.

Dudak, dil ve derideki çatlamalar ya da egzama gibi belirtiler B6 vitamini eksikliğinin habercisi olabilir. DNA sentezi ve hücre bölünmesi süreçlerinde önemli bir yere sahip folik asit, Folat ya da B9 vitamini olarak bilinir. B9 vitaminin eksikliği, vücutta kansızlığa yol açar.

Uzun süreli, zihinsel yorgunluk, unutkanlık, hafıza kaybı, konsantre olamama gibi problemler B12 vitamini eksikliğinden kaynaklanabilir. Ciltte kolayca oluşan morluklar, kırmızı-mavi renkte morarmalar ve noktaların görülmesi c vitaminin habercisi olabilir.

Vücutta D vitamini eksikliği kemik ağrıları şeklinde hissedilir. E vitamini eksikliği kaslarda zamanla zayıflamaya yol açar. Sebepsiz yere görülen diş eti ve burun kanamaları, idrarda ya da dışkıda kan görülmesi K vitamini eksikliği sonucu olabilir. Biotin ya da B7 vitamini eksikliği saçta kepeklenme, dökülme, cansızlık, kırılmalar, tırnaklarda çabuk kırılma, yumuşama, beyaz lekelere neden olabilir.

 Vitaminlerden en güncel olanlar D vitamini ve B12 vitaminidir.  Türkiye güneş ülkesi olmasına rağmen iklim değişikliği ve güneşten yeterince faydalanamama ( açık alanlarda zaman geçirmeme, AVM ler, ekran bağımlılıkları) ülkemiz insanlarında yaygın bir şekilde D vitamini eksikliği görülmesine neden oluyor. Annelerimizde de değerler düşük olduğundan emzirilen bebeklerde yetmezlik oluşuyor. 

Bu nedenle yeni doğan döneminden itibaren bebeklere D vitamin damlası verilmesi gerekir. Bu tedavinin süresi bebeğin baş büyüme hızına, bıngıldak genişliğinin küçülme hızına ve diş gelişimine göre iki yaşına kadar uzayabilir.  Ergenlik döneminde özellikle gelişme geriliği veya obezite gibi kilo problemlerinde de D vitamini eksikliği görülebilir. Ancak yağ dokusunda depolanan bir madde olduğundan bu vitaminin kontrolsüz bir şekilde kullanılması başta böbrek taşı olmak üzere bulantı, kusma, karın ağrısı gibi birçok yan etkiye neden olur. 

 
 B12 vitamini ot yiyen hayvanların etlerinde ve karaciğerlerinde bulunan ve bitkisel gıdalarda olmayan bir vitamindir. Sinir sistemi için hayati bir vitamindir. Ayrıca kan yapımında da görev alır.  Özellikle bellek ve hafıza için gereklidir.  Unutkanlık, öğrenme güçlüğü ve dikkat eksikliği olan çocuklarda değerinin ölçülmesi gerekir. 

Ülkemizde aynen D vitamininde olduğu gibi annelerde genel bir düşüklük olduğundan emzirilen bebeklerde de düşüklük görülebilmektedir. Ve sıklığı % 5 civarındadır.  Yakın zamana kadar sadece enjeksiyon formu olan aktif formunun şimdilerde dil altı sprey formu da kullanıma girmiş ve tedavide büyük kolaylık getirmiştir. Vitamin eksikliğinin tespiti ve tedavisinin en doğru yolu bir uzman kontrollünde yapılmasıdır. 

 

 

27.03.2019 (Dr. Serpil ERDOĞAN)